www.tuskon.org | Giriş sayfam yap | Sık kullanılanlar
Doğu-Batı AŞ'ye ilk adım!

Aksiyon’un geçen Eylül’de kapaktan duyurduğu, Doğu’nun kalkınması için Batılı iş adamlarını bölgeye çekme projesinde ilk adım atıldı. Önceki hafta Erzurum’da buluşan 3 ülke ve 20 farklı ilden iş adamları yatırım projelerini masaya yatırdı.


Osman Dolar, Erzurumlu genç bir girişimci. Leben markasıyla süt ve süt ürünleri üretimi yapıyor. Erzurum’un meşhur Civil peynirini Akdeniz ve Ege’deki turistik otellere kadar sokmayı başarmış Dolar’ın orta vadedeki hedefi Leben’i bir Türkiye markası hâline getirmek. Hem ekonomik gelişmeleri, hem de hükümetin ve sivil toplumun doğunun kalkınmasına yönelik atılımlarını yakından izliyor. Sadece kendi işine odaklanmıyor, aynı zamanda bölgenin kalkınması için ortaya konan projelerin içinde de yer almaya çalışıyor. Topyekûn kalkınmanın, sanayicilerin işlerini büyütebilmesinin ön şartı olduğunu biliyor çünkü…

Osman Dolar gibi düşünen iş adamlarının sayısı az değil Türkiye’de. Bu gerçek bir kez daha gözler önüne serildi, geçtiğimiz hafta Erzurum’da yapılan bir toplantıyla… Türkiye’nin ve Avrupa’nın farklı bölgelerinden sanayiciler, Doğu Anadolu İş Adamları ve Sanayiciler Federasyonu (DASİDEF) öncülüğünde gerçekleştirilen iki günlük toplantıda bir araya geldi ve ortak yatırım alanlarını tartıştı. Uzun süredir devam eden istişari toplantıların bir nevi zirvesi niteliğindeki buluşmada somut yatırım önerileri tartışıldı. Doğu Anadolu Kalkınma ve İşbirliği Köprüsü (DAKİK) adı verilen ve “1001 iş adamı 101 proje” sloganıyla başlatılan girişim zirvede meyvesini verdi ve bölgede gerçekleştirilebilecek 193 yatırım projesi gündeme geldi.

MAZERET ÜRETMEKTEN İŞ ÜRETMEYE

DASİDEF, Türkiye İş Adamları ve Sanayiciler Konfederasyonu’na (TUSKON) bağlı 7 federasyondan biri. Doğu Anadolu’da, iş adamı dernekleri ve iş dünyasını bir araya getiren çatı kuruluşu. 15 iş adamı derneği ve bin 330 iş adamı üyesi var DASİDEF’in. Başkan Mustafa Yıldız, üç aydır bu zirveye hazırlandıklarını söylüyor. Mevcut potansiyeli harekete geçirmeyi hedeflediklerini belirterek, üç aylık hazırlık döneminin ardından ayakları yere basan projeler geliştirdiklerini belirtiyor: “Doğuda bakir kaynaklar, saklı zenginlikler var; ama iş adamları bunları bilmiyor.” 12 il ve toplam 4,6 milyon nüfusa sahip Doğu Anadolu’da bunun iki katı büyüklükte bir nüfusun batı illerine göç ettiğini, bölgenin üç temel probleminin cahillik, fakirlik ve tefrika olduğunu hatırlatan Yıldız, “Mazeret üretmeye ayırdığımız vakti, iş üretmeye ayırsaydık, bugün çok daha kalkınmış bir bölge olabilirdik.” diyor. Şüphesiz bu öz eleştiriler, bölge insanının sorunlarının farkında ve değişime hazır olduğunun bir göstergesi.

Bütün ekonomik göstergelerde Doğu Anadolu, Türkiye ortalamasının oldukça altında seyrediyor. Reel sektör açısından bakıldığında en temel sıkıntı kurumsal yapıların olmaması, Ar-Ge’nin bilinmemesi, pazarlama yeteneğinin sınırlı olması aslında. Tabii buna bir de mali yetersizlikleri eklemek gerekiyor. Bu dört yetersizliğe, bölgeye öteden beri hâkim olan karamsarlık ve yılgınlık da eklenince, burada iş yapmanın ne kadar zor olduğu kolayca anlaşılıyor. Fakat şurası bir gerçek ki bölgeye yapılan her yatırım ülkenin huzur ve istikrarına büyük katkı sağlıyor. Doğunun kalkınmasıyla hem terör ve güvenlik sorunları daha kolay çözülebiliyor hem de ülkenin topyekûn kalkınması temin edilmiş oluyor. Erzurum’daki toplantıda, kalkınma hamlesine doğunun da katılmasının Türkiye’nin siyasi ve ekonomik istikrarı açısından çok önemli olduğunun sık sık vurgulanması bu açıdan çok önemliydi.

ÇİVİYİ ELİMİZLE DE ÇAKARIZ!

Bölgenin dışarıdan gelecek yatırım desteğine ne kadar aç olduğunu, Erzurum Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Muammer Cindilli şöyle dile getirdi: “Bir çivi çakılmasına bile ihtiyacımız var burada. Siz yeter ki isteyin, gerekirse onu çakmak için bizim ellerimizi bile kullanabilirsiniz.” Bölgedeki bütün yerel yöneticiler oda başkanıyla hemfikir. Erzurum Valisi Celalettin Güvenç ve Belediye Başkanı Ahmet Küçükler, yatırımcılara her türlü desteği vermeyi taahhüt ettiler. Hatta Vali Güvenç, bu kadar önemli ve geniş kapsamlı bir organizasyonun, yerel idarecilerin hiçbir desteği olmadan hazırlandığını hatırlatarak, iş adamlarının hiçbir davet beklemeden, ‘ne yapabiliriz’ diye kendilerine gelmesinin bölge adına heyecan verici olduğunun altını çizdi.

Doğu Anadolu’nun sıkıntısını tam anlayabilmek için bazı verilere bakmak yeterli aslında. Bölgedeki iş adamı derneklerine üye girişimcilerin sadece yüzde 3,3’ü ihracat yapıyor. Genele bakıldığında ise bu rakam daha da aşağıya iniyor. Yine bölgedeki iş adamlarının sadece yüzde 4,2’si yurtdışı fuarlara katılmış. Yani bırakın ihracat yapmayı, bölgedeki girişimcilerin yüzde 95’inin hayatında bir kez bile yurtdışı bir fuara katılmadığı ortaya çıkıyor araştırmalarda.

TUSKON Başkanı Rızanur Meral, bölgede bir kalkınma hamlesi başlayabilmesi için bu rakamın en az yüzde 30’a çekilmesinin şart olduğunu belirtiyor. Zira dünyayı tanımayan girişimcilerin, vizyonlarını geliştirebilmeleri son derece zor. DAKİK toplantısına Hollanda, Fransa ve Belçika ile 20 il ve ilçeden iş adamları katıldı. Mustafa Yıldız, bu kadar büyük bir katılım ve sinerjiye rağmen, hazırlanan projelerin sadece yüzde 20’sinin hayata geçirilmesinin bile Doğu Anadolu’yu, ekonomik tabirle ‘zıplatmaya’ yeteceğini düşünüyor.

KALKINMANIN MOTORU HAYVANCILIK

Peki, bölgede neler yapılabilir? Bölgede kalkınmanın motoru olabilecek sektörler tarım ve hayvancılık. Zaten DASİDEF’in iş adamları arasında yaptığı ankette de bunu görmek mümkün. İş adamlarının yüzde 26’sı tarım, yüzde 23’ü de hayvancılığı en kârlı iş sahaları diye nitelendiriyor. Onu turizm izliyor. Hayvancılığa dayalı tarım, bölgenin lokomotifi olmaya aday. En büyük ihtiyaç ise süt sığırcılığı. Leben Yönetim Kurulu Başkanı Osman Dolar, bölgede yeteri kadar işleme tesisi olduğunu; ancak bunların süt temininde zorlandıklarını söylüyor. Bunun en büyük sebebi sütün hâlâ köylerden ve tek tek ailelerden toplanması. Gerek iş adamlarının bu işe yatırım yapmaması, gerekse köylülerin kooperatifleşerek işlerini geliştirmemeleri, hammadde temininde sıkıntılara sebep oluyor.

1980’lerin ortalarında ülkedeki toplam ihracatın yüzde 7’sini et ürünleriyle sağlayan Erzurum’un, bugün dışarıdan et alacak duruma gelmesi, gelinen noktanın özeti zaten. Vali Güvenç iş adamlarını modern hayvancılığa yatırım yapmaya çağırırken söyledikleri mevcut durumu özetlemesi bakımından hayli manidar: “Burada yetişen 1 kilo yoncada, 40 kilo samanın hayvanlara verdiği protein var. Oysa insanımız yoncasını satıp saman alıyor.” Bu alanda hükümet ciddi adım atmaya hazır. Sanayi Bakanı Zafer Çağlayan, toplantıda iş adamlarına müjde vererek, ihtisas organize sanayi bölgeleri kurulacağını, bunun altyapısının hazır olduğunu belirterek, Erzurum’a hayvancılık ihtisas sanayi bölgesi açılacağı müjdesini verdi.

Doğu Anadolu’da ikinci önemli yatırım alanı kış turizmi. Yıllardır bölgede külfet gibi görülen yoğun kar yağışlarının artık nimet boyutu konuşuluyor. 2011 Üniversiad Kış Oyunları’nı Erzurum’un kazanması bunun en somut örneği. Bölge 12 ay boyunca kış turizmi yapmaya müsait. Dünyada havaalanı ile kayak pisti arasındaki mesafenin en kısa olduğu şehir Erzurum. Buna termal turizmi de eklemek lazım. Özellikle Ilıca ilçesi kaplıcaları ile ünlü; ama tesis yok. DAKİK toplantısında yatırımcıların en fazla dikkatini çeken konu da termal turizm yatırımları oldu. Aslında meseleye sadece kış açısından da bakmamak gerekiyor. Sezon ortası hazırlık kamplarını, daha ılık iklime sahip olduğu için Antalya’da yapmayı tercih eden yerli ve yabancı yüzlerce kulüp var. Antalya bu yönüyle artık kışları da hareketli bir il hâline geldi.

Vali Güvenç bu noktada bir öneride bulunarak, yeterli tesis yapılması durumunda Erzurum’un iyi bir sezon öncesi hazırlık kampları merkezi olabileceğini söylüyor. Temmuzda bile serin havasıyla dikkati çeken Erzurum, özellikle Türk ve Rus takımları için cazip bir merkez olabilir. Konunun fizibilite çalışmasını da yaptıran Vali Güvenç, UEFA standartlarında bir çim sahanın maliyetinin 300 bin dolar olduğunu belirterek, yatırımcılara mesaj veriyor.

PALANDÖKEN EKONOMİ FORUMU

DAKİK toplantısındaki en aktif isimlerden biri, AK Parti Erzurum Milletvekili ve Başbakan Danışmanı Fazilet Çığlık’tı kuşkusuz. Yarım asrı geçen çok partili hayatta Erzurum’un çıkardığı ilk kadın milletvekili sıfatını taşıyan Fazilet Hanım, aslen İspirli. 3 yaşından itibaren İsviçre’de yaşayan, gurbetçi bir ailenin kızı kendisi. Milletvekili olduktan sonra döndüğü ülkesinde şimdi memleketine faydalı olabilmek için mücadele ediyor. DAKİK’e çeşitli Avrupa ülkelerinden katılan 40’a yakın iş adamı onun davetlisi olarak Erzurum’a gelmiş. Onlar arasında somut yatırımı düşünenler var. Bir tanesi entegre et üretimi üzerinde duruyor mesela. Erzurum’a 100 milyon dolarlık yatırım yapmak isteyen bir şirket olduğunu belirtiyor Fazilet Hanım. Ancak şirket şimdilik adını ve alanını açıklamıyor. Belediye başkanı ile görüştürdükleri şirket sahibine yer baktıklarını söylemekle yetiniyor.

Fazilet Çığlık’ın Erzurum için en dikkat çekici projesi, Palandöken’ü Davos benzeri bir toplantı mekânı hâline getirmek. Davos toplantılarının İsviçre’ye yaptığı katkıyı yakından izleyen Çığlık’ın Erzurum için düşündüğü proje, Palandöken Ekonomi Forumu (PEF) adını taşıyor. Bu amaçla Davos’un organizatörü Schwab şirketiyle görüşülerek mutabakat sağlanmış bile. Fazilet Çığlık, DAKİK toplantısında bölgenin kalkınması adına çok güzel bir sinerji yakalandığını belirterek, “Toplantıya katılan birçok iş adamından tek tek izlenimlerini aldık. Sonuçlar çok güzel. En azından herkesin kafasında doğuya yatırım yapılabileceği fikri oluştu. Başbakanımız da organizasyonu ve projeleri çok beğendi. Bu fırsatı iyi kullanmak istiyoruz” diyor.

GÖÇ ETMEKTEN VAZGEÇTİK!

Doğu Anadolu’da yatırım derken, eğitim ve sağlık ile bu alanlarla bağlantılı yatırımları da unutmamak lazım. Mesela Erzurum artık bir çağrı merkezleri merkezi olma yolunda. Şehre kurduğu çağrı merkezinde bin kişiyi istihdam eden Turkcell’in yanı sıra, Finansbank ve Sağlık Bakanlığı da çağrı merkezlerini Erzurum’a taşımayı planlıyor. Türkiye’nin en büyük üniversitelerinden, 50 yıllık geçmişe sahip Atatürk Üniversitesi, bu gibi merkezler için kalifiye iş gücü yetişmesine ciddi katkı sağlıyor. Hâlihazırda dört farklı özel sektör kuruluşu da şehirde vakıf üniversitesi kurmak için harekete geçmiş durumda. Muammer Cindilli’ye göre iş gücünün ucuz ve yeterli olduğu şehirde, yeni çağrı merkezleri kurmamak için hiçbir sebep yok. Son yıllarda ciddi sağlık yatırımlarına kavuşan Erzurum’daki hastane yatırımları da aslında kalkınmanın araçlarından bir diğeri olabilir. Şehirde hedef şimdi buradaki sağlık imkânlarını, komşu ülkelere de açarak, sağlıkta ciddi döviz girdisi sağlamak.

DAKİK toplantısı bölgede gerçekten ciddi bir heyecan dalgasına sebep oldu. Ne zamandır doğuda bu gibi bir motivasyona ciddi ihtiyaç vardı. Özellikle Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile bakanların da toplantıya katılması, hatta Başbakan’ın Palandöken için Davos olma hedefini koyması, bölge insanının ne zamandır kaybettiği umutlarının tekrar yeşermesine vesile oldu. Öyle ki, DASİDEF Başkanı Mustafa Yıldız’ın aktardığı bir anekdot bu açıdan hayli çarpıcı: “Bu toplantının hazırlık sürecinde ve toplantıdan sonra bazı iş adamı arkadaşlarım bana gelip, ‘Biz buralardan batıya göç etmeyi ve işlerimizi orada sürdürmeyi planlıyorduk ama DAKİK toplantısı bizi heyecanlandırdı. En azından onun sonuçlarını da bekleyelim belki bir şeyler olur burada. Bölgemizdeki bu heyecana ortak olmak istiyoruz. Onun için göçlerimizi erteledik’ dediler. Buna vesile olmak hepimizi çok duygulandırdı.”

Erzurum’daki toplantıda hayvancılık, termal turizm ve kış turizmi, atık kâğıt toplama tesisi, altıpan üretimi, kömür işleme tesisi, seracılık gibi alanlarda yatırımlar dile getirildi. Toplantı sırasında gerçekleştirilen 1500 iş görüşmesinin özellikle dışarıdan gelen iş adamları üzerinde son derece etkili olduğunu söylüyor DASİDEF Başkanı Mustafa Yıldız. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa gibi illeri küçük gruplar hâlinde ziyaret ederek hazırladıkları 193 projeyi iş adamlarına anlatacaklarını belirtiyor. Bu konudaki talebin bizzat karşı taraftan gelmesi ise onu daha da umutlandırıyor. Gelenlerin doğuda iş yapılabileceğini gördüklerini, kısa vadede olmasa da orta ve uzun vadede bunun sonuçlarının alınacağını söylüyor.

Türkiye gündemi her ne kadar sürekli suni müdahalelerle değişse de, doğunun ‘iş ve aş’ odaklı gündemi değişmiyor. Bölge halkı şimdi kendi sivil inisiyatifinin hazırladığı temelin üzerine, batıdan gelecek iş adamlarıyla birlikte dikecekleri binaların hesabını yapıyor. Umut ve iyimserlik, nicedir terk ettiği topraklara geri dönüyor.



YÖREYE ÖZGÜ TEŞVİK SİSTEMİ GELİŞTİRİLMELİ

Son yılların en fazla dikkati çeken yatırımlarından biri Aşkale Çimento. Erzurum’un Aşkale ilçesinde bulunan ve daha önce bir kamu kuruluşu niteliğindeki Aşkale Çimento, 1993’te özelleştirilerek bölge insanına satıldı. Yaklaşık bin ortaklı bir yapı olmasına rağmen kısa sürede üretim ve kârlılığını artırdı. Türkiye’nin 500 büyük sanayi kuruluşundan biri olmayı başaran şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Lütfi Yücelik, bugün Türkiye’nin en çok kâr eden 100 sanayi kuruluşu arasına girdiklerini söylüyor. Kolektif çalışmanın önemine değinen Yücelik, bölgeye yönelik 5084 sayılı teşvik yasasının süresinin önümüzdeki yıl dolacağını, onun yerine yöreye özgü bir teşvik sisteminin geliştirilmesi gerektiğini belirtiyor. Ona göre DAKİK toplantısı, bölgenin kalkınması için çok önemli bir atılım. Doğulu ve batılı iş adamlarını eşleştirme modeli yörenin kalkınması için çok verimli olabilir.



İTALYA ‘DAKİK’ PROJELERİNİ İSTİYOR

İtalya İstanbul Başkonsolosluğu bünyesinde bulunan Ticari İlişkileri Geliştirme Merkezi Müdürü Roberto Luongo, TUSKON Başkanı Rızanur Meral’i ziyaret ederek, DAKİK toplantısıyla ilgili bir öneri yaptı. Bölgeyle ilgili çalışmanın ticari açıdan önemini vurgulayan Luongo, İtalyan yatırımcılara oradaki fırsatları duyurmak istediklerini söyledi. 193 projeden 20-25 kadarını seçerek, İtalya’daki iş dünyasına anlatmak istediğini belirten Luongo’ya olumlu cevap verildi. DASİDEF halen en etkili ve verimli olabilecek 25 projeyi belirlemek için çalışıyor. Bunlar daha sonra TUSKON tarafından İngilizceye çevrilecek ve İtalyan konsolosluğuna iletilecek.



BULGARİSTAN’A GİDECEK YATIRIM ERZURUM’A DÖNDÜ

Bülent ve Bahadır Kılıç, Hollanda’nın Breda kentinde faaliyet gösteren Ülkem Döner Firması’nın sahipleri. Hollanda Genç İş Adamları Derneği’nin organizasyonuyla 20 kişilik bir heyetle toplantıya katılan Kılıç kardeşler, Bulgaristan’da entegre bir çiftlik ve et üretim tesisi kurmak için bir çalışma yapmışlar. Hatta banka kredisi bile almışlar. Toplantı vesilesiyle Erzurum ve Kars’taki hayvancılık imkânlarını görünce bu yatırımlarını tekrar gözden geçirme kararı almışlar. Bu amaçla Erzurum’daki boş bir entegre et tesisini bile gezmişler. Bahadır Kılıç, “Erzurum ve çevresindeki imkânları görünce yatırım fikrimiz tamamen değişti. DAKİK Programı bizi çok etkiledi. Bu tesisi artık Erzurum veya Kars’a kurmak istiyoruz. Ancak biz banka kredisini Bulgaristan yatırımı diye istemiştik. Krediyi Türkiye olarak değiştirebilirsek, Erzurum’a yatırım yapacağız.” diyor.



ERZURUM DONDURMASI REVAÇTA

Kılıçoğlu Gıda’nın sahibi Murat Kılıç, Erzurum Genç İş Adamları Derneği Başkanı. Pado ve Arzen markalarıyla dondurma üreten Kılıç, kurduğu depolar aracılığı ile ürünlerini İstanbul ve Ankara’da pazarlıyor. Bölgedeki iklim ve yüksek rakım sütün kalitesini arttırdığından, onun dondurmalarına özel bir ilgi var. Haziran ayında daha büyük bir üretim tesisine geçmeyi planladıklarını belirten Kılıç’ın yeni hedefi halen 10 şubesi olan pastane zincirini dondurma-cafe işletmesiyle 2010 yılında 20 şubeye ulaştırmak. Soğuk bir memlekette dondurma üreticisi olmak ilk bakışta tuhaf görünse de Murat Bey bunun ciddi avantaj olduğunu iddia ediyor.

Aksiyon Dergisi

Diğer Haberler
Muşlu Öğrenciler İş Dünyasına Mektup Gönderip Yatırım Yapılması Çağrısında Bulundu
Meral: Çobanlık moda olursa kimse şaşırmasın
TUSKON, Türk Sanayicisini ABD'li Firmalarla Buluşturuyor
Osman Reis: Yeni Pazarlar Araştırmak İçinde TUSKON İş Köprüleri Çok İyi Fırsat.
Sanayinin yönünü `vizyonerler takımı` belirleyecek
Arınç'tan 'Saray Entrikaları' Yorumu
Altınpark’ta dev zirveye 10 bin ziyaretçi bekleniyor
ANFED Başkanı Kaynak: "Ticaret Zirvesi'yle İç Anadolu'daki İşadamlarını Biraraya Getirmeyi Amaçlıyoruz"
Global çalkantıyla birleşen iç siyasi meseleler ekonomiyi olumsuz etkileyebilir
İşadamları Erzurum`da buluştu 200 projeyle bölge kalkınacak
"Ben de varım` diyen 1000 işadamı doğuya koştu
TUSKON'un Doğu'da Kurduğu Ticaret Köprüsünde Önemli Ticari Anlaşmalar Yapıldı
Erdoğan: Durmak yok, yola devam
TUSKON, Doğu Anadolu`ya ticaret köprüsü kurdu
Küresel kriz daha çok sarsacak Anayasa değişikliği hızlandırılsın
TUSKON`a üye 150 dernek ve bazı STK`lar Doğu ve Güneydoğu`ya yatırım için atağa geçti
Doğu ve Güneydoğu`da devletin yükü azalacak
Aslında Sosyal Güvenlik Reformu yapılsın diye yürüyüş düzenlenmeli
İş dünyası oyuna dahil olacak
Partileri halk kurar halk kapatır

  Türkiye Pasifik Dış Ticaret Köprüsü 2007
  TUSKON III. Başkanlar Kurulu
  Türkiye–Avrasya Dış Ticaret Köprüsü
Başkanın Mesajı
Temsilciliklerimiz
Yönetim Kurulumuz
Dernek Haberleri
   Dilek ve Temenniler |  Site Haritası |  Banner Giriş sayfam yap |  Anasayfa   
Her hakkı saklıdır © 2006-2008 Tasarım ve Programlama